عبد الغني الخطيب ( مترجم : اسد الله مبشرى )
88
إعجاز القرآن على مر الأزمان ( قرآن و علم امروز ) ( فارسى )
مادرش را بر تخت نشانيد . - سورهء يوسف - آيهء 100 ) . عرش به معناى سقف خانه نيز آمده است و جمع آن را « عروش » گويند . عرش ، نام مكه نيز آمده است ، بنا را نيز « عرش » گويند . ابو عبيده در سخن خداوند گفته است : « مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ » . ( تخت گذاشته شده و بدون تخت - سورهء انعام - آيهء 41 ) . « وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ » ( از درخت و از آنچه بالا مىروند - سوره نحل آيه 68 ) « وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ » اعراف ، آيهء 137 ) . خداوند در مورد قريهاى كه خالى از سكنه شده بود مىفرمايد : « وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها » ( آنها ، از سكنه خالى شده بود . سورهء بقره - آيهء 259 ) . عرش ، معناى ملك و سلطنت نيز مىدهد . مىگويند : « عرش فلان از ميان رفت يعنى سلطنت فلانى از ميان رفت » زهير گفته است : « تدار كتما عبسا و قد فل عرشها * و ذبيان اذلّت باقدامها النّعل « تدارك بيهوده فراهم آورديد ، همانا كه تخت او فرو ريخته بود و اينان زير نعل اسبهاشان مىلرزيدند . » عرش به معناى عرش خدا كه فرشتگان روز رستاخيز آن را حمل مىكنند نيز آمده است : « وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ » ( آن روز عرش خداى ترا هشت فرشته حمل مىكنند . سورهء حاقّه - آيهء 17 ) . اما اين عرش چگونه است ؟ و چگونه فرشتگان آن را حمل مىكنند ؟ بشر حقيقت آن را نمىداند . مگر به ترتيبى كه در قرآن آمده است . اگر بخواهيم در تفسير عرش معناى مناسب آن را پيدا كنيم چارهاى جز اين نداريم كه يكى از سه معنى را در نظر گيريم : عرش خدا كه بر روى هفت آسمان است ، معناى نخست بر ما مجهول است و نديدهايم تا بتوان از آن به وجود خداوند استدلال كرد . امام رازى در تفسير خود مىگويد :